پرسش های متداول


1- سازمان اقتصادی آستان قدس رضوی، اساسا با چه هدفی تشکیل شده است؟ مگر آستان قدس وظیفه اقتصادی دارد؟

سازمان اقتصادی رضوی، در سال ۱۳۷۷ ، با هدف تأمین منابع مالی مطمئن و پایدار برای انجام مسئولیت‌های فرهنگی، مذهبی و اجتماعی این نهاد ایجاد شده است. این سازمان در حوزه‌های مختلف کسب و کار از جمله داروسازی، صنایع غذایی، نساجی، عمرانی، ساختمانی، کشاورزی و دامپروری، نفت و گاز، فناوری اطلاعات، سرمایه‌گذاری و... فعالیت می‌کند.به منظور نظارت و مدیریت بهترشرکت‌ها و موسسات تابعه، هفت هلدینگ تخصصی(ازجمله هلدینگ‌های راه وساختمان و معدن، کشاورزی، مالی و اقتصادی، دارویی و... و.) در این سازمان تشکیل شده تا در تنظیم روابط بین شرکت‌های عضو هر هلدینگ و نیز ارائه سیاست‌های راهبردی در جهت اجرای سیاست‌های کلان اقتصادی که از سوی سازمان اقتصادی رضوی ابلاغ می‌شود، نقش آفرینی کنند.


2- آستان قدس رضوی، مالیات پرداخت می کند یا نه؟

به استناد بند الف ماده ۱۳۹ قانون مالیات‌های مستقیم «موقوفات، نذورات، پذیره، کمک‌ها و هدایای دریافتی نقدی و غیر نقدی آستان قدس رضوی، آستان حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) آستانه حضرت معصومه(س) آستان حضرت احمد ابن موسی(ع) (شاهچراغ) آستان مقدس امام خمینی(ره)، مساجد، حسینیه‌ها، تکایا و سایر بقاع متبرکه از پرداخت مالیات معاف می‌باشند.»

در مورد شرکت‌ها و مؤسسههای اقتصادی وابسته به آستان قدس رضوی نیز بر اساس حکم حکومتی امام راحل(قدس سره) در پاسخ به استفسار تولیت فقید آستان قدس رضوی در مورخه ۲۰/۱/ ۱۳۶۸ «آستان قدس رضوی و شرکت‌ها و مؤسسات وابسته از پرداخت هرگونه مالیاتی معاف می‌باشند.»

متعاقب آن مقام معظم رهبری نیز طی نامه۱/۳۱۲۱۰ مورخه ۱۳/۹/۱۳۹۵ ضمن تاکید بر استمرار نظر امام راحل(قدس سره) مرقوم فرمودند: «در خصوص معافیت مالی آستان قدس و شرکت‌ها و مؤسسات وابسته نظر همان است که قبلاً نیز گفته شده، نظر مبارک امام راحل (ره) نیز بر همین نهج بوده که درآمدهای آستان و شرکت‌ها و مؤسسات وابسته از پرداخت هرگونه مالیات معاف می‌باشند. البته این حکم شامل مالیات های تکلیفی و مالیات بر ارزش افزوده نمی‌باشد، لکن چون فعالیت های اقتصادی باید شفاف و رقابتپذیر باشد، توصیه می‌شود که مالیات شرکت‌ها و مؤسسات برابر مقررات محاسبه و پرداخت و به صورت «جمعی- خرجی» عیناً به آستان برگشت داده شود.» بر این اساس، آستان قدس رضوی در تمام این سال ها خود را مکلف به شفافیت مالی و پرداخت دقیق مالیاتهای تکلیفی همچون مالیات بر عملکرد و مالیات بر ارزش افزوده می‌دانسته و این مقادیر را به عنوان مالیات به سازمان امور مالیاتی کشور پرداخت کرده است.


3- اینکه آستان قدس از پرداخت بخشی از مالیات خود معاف شده است و این بخش از مالیات، پس از محاسبه به صورت جمعی-خرجی به آستان برگشت داده می شود، مربوط به پس از پیروزی انقلاب است یا سابقه قبلی هم داشته است؟

همانطور که بدرستی در سوال آمده است، معافیت مالیاتی آستان قدس رضوی امری مسبوق به سابقه بوده و مؤسسات و نهادهای عام‌المنفعه و خیریه در بسیاری از کشورهای جهان از معافیت مالیاتی برخوردارند. پیش از پیروزی انقلاب اسلامی نیز مطابق قوانین و مقررات رسمی، این مجموعه از پرداخت مالیات معاف بوده است.

بر این اساس، به خاطر قید غیرانتفاعی بودن، این تشکیلات از آغاز حیات خود در هیچ دوره و مقطع تاریخی مشمول پرداخت مالیات نبوده است و از سال ۹۹۸ هجری قمری تا زمان آغاز قانونگذاری، توسط سلاطین که عملاً تولیت آستان قدس را بر عهده داشته‌اند، معافیت مالیاتی آستان قدس رضوی مورد تأکید قرار گرفته و اجرا شده است. در بند (ج) ماده ۳ قانون مالیات بر درآمد مصوب مورخه ۲۹/۴/۱۳۲۸ نیز آستان قدس رضوی از پرداخت مالیات معاف شده است.همچنین در قوانین مالیات بر درآمد سال‌های ۱۳۳۴ و ۱۳۳۵ دوباره آستان قدس از معافیت مالیات توسط قانونگذار برخوردار شده است.


4- چرا در لایحه بودجه سالانه دولت،عدد 1 (میلیون ریال)، مقابل مالیات دریافتی موسسات وشرکت های آستان قدس رضوی قرار گرفته است؟

در خصوص ردیف‌های درآمد مالیاتی مربوط به موسسات و شرکت‌های وابسته به آستان قدس رضوی، در راستای شفافیت در نظام مالیاتی و افشای هر چه بهتر اطلاعات در حساب‌های مالی و بودجه‌ای دولت، شرکت های مذکور اقدامبه ارائه اظهارنامه مالیاتی به سازمان امور مالیاتی کشور می نمایندو سازمان امور مالیاتی نیز ضمن بررسی عملکرد شرکت‌های یادشده بر اساس گزارشات حسابرسی، نسبت به اخذ مالیات بر عملکرد و واریز آن به حساب ۱۱۰۱۱۱ نزد خزانه‌داری کل کشور اقدام می‌نماید؛ با عنایت به جمعی - خرجی بودن ردیف مذکور مالیات دریافتی بر اساس ردیف شماره ۳۳-۵۳۰۰۰۰ در جدول شماره (۹) لایحه بودجه سال ۱۳۹۸، به آستان قدس رضوی استرداد می‌شود. درج عدد (۱) در بخش منابع و مصارف ردیف‌های جمعی - خرجی به دلیل اجتناب از پیش‌بینی مبالغ غیرواقعی در برخی از ردیف‌های قانون بودجه است.


5- آستان قدس سرمایه اش را از پروژه تجاری مشهد‌مال بیرون کشید، دلیل این کار چه بود و این سرمایه هم اکنون برای چه امری صرف می شود؟

مشهد‌مال بازاری بود كه اساس آن بر استقرار برندهای خارجی طراحی شده بود که در مقیاس کلان، به عنوان دروازه ورود كالاهای خارجی به كشور عمل می کند. در سه سال اخیر، با تغییر سیاست های سرمایه گذاری در آستان قدس و با خروج سرمایه از این مجموعه، مبالغ حاصل از آن، در بخش‌های مختلفی همچون اجرای پروژه زیرساختی آزادراه مشهد-چناران، صندوق سرمایه‌گذاری دانش‌بنیان و مواردی از این دست شده است. تصمیم خروج آستان قدس از این مجموعه و نظایر آن بر مبنای خط مشی های جدید فعالیت اقتصادی آستان مبنی بر پرهیز از رقابت با بخش خصوصی، كاهش هزینه‌های اجتماعی سرمایه‌گذاری‌ها، تامین استقلال كشور و همراهی فعالیتها با سیاست‌های اقتصادمقاومتی اخذ شده است.


6- سازمان اقتصادی آستان قدس، غیر از بنگاه داری های متعارف، در حوزه اقتصاد دانش بنیان هم فعالیت قابل توجهی را انجام داده است یا خیر؟

جزئیات فعالیت های دانش بنیان اقتصادی آستان قدس، در بخش گزارش اقتصادی سایت شفافیت موجود است اما بصورت خلاصه باید ذکر کرد که در حوزه دانش‌بنیان دو رویکرد اصلی در آستان قدس دنبال شده است؛ اول ورود به حوزه‌هایی كه مردم كمتر به آنها وارد می‌شوند مثل تولید داروهای نوتركیب مثلا فاكتور هشت كه مخصوص بیماران هموفیلی است و در دنیا فقط پنج شركت قادر به تولید آن هستند یا تولید پنج داروی ضدسرطان و رویکرد دوم در حوزه حمایت از شركت‌های دانش‌بنیانی است كه با سرمایه اولیه‌شان پروژه را به جلو برده‌اند، اما یا هنوز موفق به تولید محصول نشده‌اند یا محصولشان طوری نیست كه یا بانك‌ها اعتماد كنند و به آنها وام بدهند یا آن محصول وارد بورس شود. اینجاست كه صندوق سرمایه‌گذاری دانش‌بنیان ایفای نقش ‌كرده و حلقه مفقوده موجود را پر می‌كند. در واقع صندوق از طرح‌های دانش‌بنیانی كه در این مراحل گیر كرده‌اند با سرمایه‌گذاری حمایت می‌كند، ضمن این كه كمك می‌كند موفق شود و برای بازاریابی محصولات شركت‌های دانش‌بنیان نیز تلاش می‌كند. محدوده فعالیتهای دانش بنیان آستان محدوده وسیعی از جمله غذا، فناوری اطلاعات، الكترونیك، صنایع فرهنگی، بازی‌های كامپیوتری و انیمیشن را شامل می شود.


7- در رسانه ها در مورد طلب های آستان قدس رضوی از دولت مباحثی مطرح شده است. این طلب‌ها از کجا شکل گرفته و در دوره جدید مدیریت برای وصول‌شان چه تصمیمی گرفته شده است؟

بخش غالبی از این طلب به زمین‌های موقوفه‌ای بر می‌گردد که در اختیار نهادهای دولتی است و باید اجاره آن‌ها به آستان قدس رضوی پرداخت شود. در مورد نحوه وصول نیز، در قانون برنامه ششم توسعه، بحث تهاتر دولت با طلبکاران اقتصادی پیش‌بینی شده است. آستان قدس رضوی هم با درک شرایط و اقتضائات و وضعیت اقتصادی دولت، به دنبال استفاده از ظرفیت‌ها و تسهیلات قانونی براساس مصوبات مجلس شورای اسلامی برای دریافت و وصول طلب‌های خود از دولت است. در این میان تهاتر با دولت یکی از راهکارهای وصول این طلب‌هاست. البته دریافت وجوه نقدی با رعایت ضوابط و شرایط و سایر راهکارهای دیگر نیز وجود دارد که با تعاملات و مذاکرات خوبی که وجود دارد، امیدواریم شاهد نتایج ثمربخش در این زمینه باشیم.


8- آستان قدس اساسا خود را مقید به فعالیت در مورد مشکلات اساسی شرق کشور و مشهد همچون مساله خشکسالی و بحران آب می داند یا خیر؟ اگر بلی، چه اقداماتی را در همین مثال خاص بحران آب تاکنون انجام داده است.

اگر چه مواردی همچون بحث تامین آب و راه و زیر ساختهای حمل و نق ، در مسئولیت دولت ها قرار دارد اما بر مبنای ماموریت های محوله مقام معظم رهبری به آستان قدس، این مجموعه بصورت وسیعی خود را درگیر زیرساخت های توسعه شهری و منطقه ای نموده است که جزئیات آن در گزارش موجود در سایت آمده است. در مثال خاص مقابله با خشکسالی و بحران آّب، در شرکت‌های کشاورزی تابعه سازمان اقتصادی رضوی طرح‌هایی در دست مطالعه است تا مصارف آب در این شرکت‌ها بهینه شود و بهره‌وری مصرف صحیح و درست آب در این شرکت‌ها افزایش یابد. در این حوزه؛ كارهای خوبی به صورت پایلوت در حوزه کشاورزی و باغداری صورت گرفته كه مبنای آنها استفاده از آب شور یا كشت محصولاتی است كه به آب كمی نیاز دارند؛ مثل كینوا كه دانه بسیار باارزش و مشهور به خاویار گیاهی است. این محصول گلوتن ندارد و برای كسانی كه به گندم حساسیت دارند مفید است، همچین آهن بالایی دارد و می‌تواند جایگزین قطره آهن شود. علاوه بر این ما در بحث مرتعداری نیز ورود كرده‌ایم و در حال احیای زمین‌های فاقد آب هستیم. همچنین باغی متراكم از درختان سیب احداث كرده‌ایم كه درهرهكتار 50 تن محصول می‌دهد. یا مثلا روی توسعه كشت گیاه خارشتر كار می‌كنیم كه یك‌ششم یونجه آب می‌برد و می‌تواند جایگزین آن شود.توجه به کشت‌های گلخانه‌ای، آبیاری قطره‌ای، اصلاح روش‌های انتقال آب به مزارع و باغ‌ها، جلوگیری از هدررفت آب‌های زیرزمینی و چاه‌های موجود و... نیز از دیگر راهکارهایی است که در این زمینه بر روی آن تمرکز شده است. البته حوزه کارهای زیر ساختی آستان، فقط محدود به این مثال ها نیست. برای جزئیات بیشتر رجوع کنید به گزارش عملکرد کلی سازمان که در سایت موجود است.


9- چقدر سازمان اقتصادی آستان قدس به شفافیت مالی و انضباط مالی حساسیت دارد؟

طراحی این سامانه که ان شالله بتریج کاملتر و جامعتر هم خواهد شد، نشانه عزم جدی آستان قدس در حوزه شفافیت مالی است. از طرف دیگر، مطابق موازین شرعی و قانونی مربوط به موقوفات، درآمد و ثروت و سرمایه حاصل از فعالیت دستگاه‌ها و نهادهای موقوفاتی باید در جهت نیات واقفین و غبطه وقف هزینه شود و این امر سبب شده است که دقت و وسواس زیادی در باب انضباط مالی در این نهاد وجود داشته باشد. در مورد آن بخشی از مالیات که توسط دولت برگشت داده می شود هم تمامی این مبالغ، مطابق وقفنامه‌ها و موقوفات موجود در جهت موارد تعیین شده در وقفنامه‌ها و مطابق نیات واقفین در موقوفات مزبور هزینه می شود.هرگونه فعالیت اقتصادی و مالی در آستان قدس رضوی و شرکت‌ها و مؤسسات تابعه آن از جمله شرکت‌های اقتصادی کاملاً شفاف، واضح و قانونی و زیر نظارت و حسابرسی نهادهای مستقل حسابرسی قرار دارد.